Kỹ thuật trồng và chăm sóc lan Cattleya

Lan Cattleya là một trong những giống lan quý, đồng thời là loại lan mang lại giá trị kinh tế cao. Loài lan này có khoảng 60 loại chính và nhiều giống lai tạo khác. Cây lan cho hoa đẹp nên còn được ví là “hoàng hậu” của các loài hoa. Tuy nhiên, để cây lan nở hoa đẹp thì bạn cần phải nắm được kỹ thuật trồng và chăm sóc đúng cách. Dưới đây chúng tôi xin chia sẻ kỹ thuật trồng loại lan này cho bạn tham khảo:

1. Đặc điểm lan Cattleya

Lan cattleya chia làm 2 nhóm chính là: nhóm 1 lá và nhóm 2 lá. Trong đó:

+ Nhóm 1 lá: Giả hành chỉ có 1 lá và chỉ ra 1-2 hoa to rất đẹp.

+ Nhóm 2 lá: mỗi giả hành có 2 lá, có hoa chùm 5-7 bông nhưng hoa nở nhỏ.

Cây lan cattleya có giả hành để dự trữ nước, chất dinh dưỡng để nuôi cây. Giả hành mập và lùn, rễ nhỏ và dài mọc từ căn hành bám vào giá thể, cây phát triển theo chiều ngang. Thường đỉnh giả hành có 1 hoặc 2 lá to, chính giữa có lưỡi mèo bao bọc lấy phát hoa, phát hoa vượt lên và xuyên qua lưỡi mèo để ra hoa. Trung bình mỗi năm cây lan cattleya ra 3 giả hành mới, nhưng nếu được chăm sóc tốt có thể lên đến 5-6 giả hành mới.

2. Nhiệt độ, độ ẩm, nước tưới

Cây lan cattleya có thể sống được ở vùng nóng và vùng ôn đới, đặc biệt đây là giống rất thích với điều kiện khí hậu ở Việt Nam, với biên độ rộng. Vì vậy, bạn có thể trồng lan cattleya ở nhiều nơi như các tỉnh phía nam, các tỉnh phía bắc và ngay cả trên vùng cao nguyên, nhưng tùy vào điều kiện từng vùng mà bạn có cách chăm sóc khác nhau.

Giống lan này phát triển tốt ở vùng có khí hậu mát và ẩm, nhiệt độ lý tưởng là 21 độ C vào ban ngày và 16 độ C vào ban đêm. Ngoài ra, cây lan cattleya cũng phát triển tốt ở những vùng khí hậu mùa đông với nhiệt độ 13 độ C ban ngày và 10 độ C ban đêm, đó là nhiệt độ ở các tỉnh phía bắc.

Về độ ẩm cần thiết cho lan cattleya là từ 40-70%, bạn cần tưới nước thường xuyên để duy trì độ ẩm cho vườn lan. Lưu ý, lan cattleya có giả hành mập nên có khả năng dự trữ nước rất lớn. Vì thế, bạn nên áp dụng phương pháp tưới nhỏ giọt thường xuyên vào chậu để tránh tình trạng dư nước làm thối rễ lan.

Ở khu vực TPHCM thì tưới nước cho lan là rất cần thiết, nhưng đảm bảo khoảng cách giữa các lần tưới phải có thời gian khô ráo để kích thích sự mọc rễ cho cây. Thường TPHCM bắt đầu mưa từ tháng 5 đến tháng 11, thời điểm này bạn tưới 1 lần/ngày vào khoảng 10 giờ sáng, từ tháng 11 đến tháng 3 thì tưới 2 lần/ngày vào lúc 9 giờ sáng và 3 giờ chiều. Vào tháng 3 đến tháng 4 thì bạn chỉ tưới 1 lần/ngày vì đây là giai đoạn mùa nghỉ của cây lan. Còn ở Đà Lạt có độ ẩm cao bạn chỉ nên tưới 1 lần/tuần trong mùa nắng, mùa mưa thì ngưng nước hoàn toàn.

3. Điều kiện ánh sáng

Tùy vào từng giống lan cattleya sẽ có mức độ che sáng khác nhau, nhưng mức độ che sáng 50% là phổ biến nhất có thể áp dụng cho nhiều loài. Nếu trồng lan cattleya trên sân thượng thì độ che sáng tốt nhất là 60% tức ánh sáng sử dụng là 40%. Lưu ý, trong giàn lan không nên treo các chậu sát nhau, phải có khoảng cách giữa các chậu để cây lan nhận đủ sáng và thoáng khí cũng như hạn chế thấp nhất sâu bệnh gây hại.

Khi cây lan đủ sáng sẽ cho hoa màu sắc tươi thắm, cánh hoa dày cứng không bị lắc lư, hoa to. Ngược lại, thiếu sáng cây trở nên yếu ớt, chậm ra hoa, hoa thường gục xuống, màu  nhạt. Còn thừa nắng cây trở nên còi cọc, hoa nhỏ hoặc bị háp nắng, khuyết tật.

4. Nhu cầu phân bón

Lan Cattleya có thể ra hoa bất kỳ mùa nào trong năm với điều kiện sinh trưởng đủ khả năng phát triển một giả hành mới. Vì vậy, bón phân thường xuyên ngoài mục đích duy trì sự sinh trưởng và phát triển của cây làn thì còn nhằm tạo điều khiển sự ra hoa của cây lan.

Phân bón cho lan cattleya là loại phân vô cơ, có công thức 30:10:10 cho giai đoạn cây con, phân 20:20:20 và 15:30:15 cho cây trưởng thành, tưới 1-2 lần/tuần, với nồng độ 1gr hoặc 1 muỗng cà phê trong 4 lít nước. Đến khi các giả hành chướm nụ hoa, bạn bón phân 10:20:20, 6:30:30 cũng với nồng độ và chu kỳ như trên, nhằm đảm bảo cây lan đậu hoa chắc chắn, hoa to đẹp.

Ngoài ra, bạn có thể dùng phân vô cơ và hữu cơ hỗn hợp loãng sẽ cho kết quả tốt cho sự tăng trưởng của cây. Sử dụng sinh tố B1 tưới với nồng độ loãng hàng ngày cũng giúp cây tăng tưởng nhanh chóng.

Trước mùa nghỉ trong suốt tháng 3, bạn bón phân 10:20:30 hoặc 6:30:30 để tạo cho cây cứng cáp chuẩn bị bước vào mùa nghỉ trong tháng 4. Khi cây vào mùa nghỉ thì bạn ngừng tưới phân hoàn toàn.

5. Cấu tạo giá thể

Cấu tạo giá thể trông lan cattleya thay đổi theo từng vùng và tùy mùa trong năm. Bạn có thể trồng cây lan ghép lên thân cây sống, cây chết thì giá thể là chính vỏ của cây trồng đó. Hoặc bạn có thể trồng vào chậu thì giá thể phải đảm bảo thông thoáng ở đáy để tránh làm úng cây, còn bề mặt hơi kín khít sẽ rất tốt cho cây lan phát triển.

6. Thay chậu và nhân giống lan cattleya

a. Thay chậu

Cây lan cattleya phát triển nhanh bạn nên thực hiện thay chậu sau khoảng thời gian 2 năm, bạn tiến hành thay chậu đồng thời với nhân giống. Khi quan sát thấy giả hành mọc ra khỏi mép chậu thì bạn có thể bắt đầu thay chậu cho cây. Theo kinh nghiệm, bạn nên thay chậu vào mùa mưa sẽ giúp cây phát triển mạnh. Bên cạnh, bạn cũng có thể thay chậu cho lan cattleya vào bất kỳ mùa nào trong năm.

Muốn thay chậu lan cattleya bạn ngâm chậu vào thau nước có pha thuốc ngừa nấm, rêu trong khoảng thời gian 30 phút đến 1 tiếng. Dùng kéo nhọn đã khử trùng cắt bỏ những rễ thối, rễ quá dài chỉ chừa lại 1 đoạn khoảng 1cm. Sau đó, bạn cột chặt cây lan vào chậu mới và đặt chậu vào chỗ mát đến khi cây lan ra rễ thì mới cho giá thể vào và đưa cây ra vị trí cũ.

Sau khi thay chậu xong thì bạn phun 1 lần thuốc kích thích mọc rễ B1. Sau đó để cây khô không tưới nước 1 tuần thì mới tưới nước trở lại là dung dịch Atonik + root – Plex 1cc trong 4 lít nước. Lưu ý, không được đặt giá thể vào chậu khi cây chưa ra rễ, nếu sợ giả hành bị khô thì bạn chỉ để vài cục than to dưới đáy chậu là đủ nhé.

b. Nhân giống

Bạn có thể nhân giống lan Cattleya bằng cách tách chiết 3 giả hành, do cattleya có giả hành nhưng không có thân, nếu bạn chiết dưới 3 giả hành thì cây phát triển rất yếu, nhất là những cây nhiễm bệnh mắt trên căn bị sẽ bị thối đi, cây không tạo chồi non.

Nếu cây lan thuộc loại giống quý hiếm thì bạn có thể chiết 2 tép nhưng để nguyên tại chỗ. Đến khi nào cây hình thành một giả hành mới và đủ trưởng thành thì bạn mới lấy ra trồng vào chậu mới.

7. Phòng trừ sâu bệnh trên lan cattleya

Đối với lan cattleay thường xuất hiện các loại rệp son ánh màu nâu, những loại này thường bám lên lá, giả hành căn hành để hút nhựa. Nguy hiểm hơn là loài rệp bám vào các mắt ngủ, hút nhựa lâu ngày sẽ khiến mắt ngủ chết đi. Vật thể màu nâu tròn mà chúng ta thấy đó là vỏ che chở cơ thể rệp, nếu ta làm lệch vị trí của vỏ sẽ làm chúng chết. Vì thế, bạn có thể dùng đầu que hoặc móng tay kéo lệch vị trí của vỏ, rệp tróc ra sẽ chết. Hoặc bạn phun thuốc diệt rầy Serpa, Diazinon theo hướng dẫn của nhà sản xuất, nên phun thuốc ngừa thường xuyên để tránh rệp sinh sản phát triển gây hại cho cây lan.

Ngoài ra, nếu bạn trồng lan bằng giá thể xơ dừa, vỏ cây mục, dớn vụn sẽ xuất hiện dán cánh và bọ trĩ,…Đối với những loài này bạn có thể tiêu diệt chúng bằng thuốc sát trùng. Tốt nhất nên phun thuốc phòng ngừa theo chu kỳ 1 tháng/lần nhé.

Lê Hằng